BWV 150: Bach bedankt burgemeester Meckbach
[ga meteen naar een korte karakterisering en toelichting op de cantate zelf]
Datering en authenticiteit stonden lang ter
discussie (partituur is enkel overgeleverd in een kopie uit 1753, gemaakt
door een leerling van Bach, C.F. Penzel)... tot Johan de Wael (op
bach-canatates.org)
in 2005 aandacht vroeg voor de naam 'BACH' in deel 7 (acrostichon van de
laatste vier regels) en even later ook DOKTOR zag staan in de eerste vrije tekst
(nr. 3). Men kwam er niet uit, maar toeval kon het niet zijn. De gerenommeerde Bach-onderzoeker
Hans-Joachim Schulze nam in 2010 de handschoen op en voegde ook de beginletters van de derde vrije tekst
erbij (deel 5). Onder
elkaar staat er dan: DOKTOR COORAD MECFBACH.
Op de 'O' en de 'F' na is dit de naam van een burgemeester van Mühlhausen,
Conrad Meckbach. (Dr. in de rechten) Deze man had rond Pasen 1707 ervoor
gezorgd dat de briljante jonge organist uit Arnstadt, Johann Sebastian
Bach, benoemd werd tot organist van de hoofdkerk van
Mühlhausen. Dat kon geen toeval meer zijn. Statistisch al niet, maar door
die link al helemaal niet. Ook de voor die tijd ongewone schrijfwijze
Kreuz hoeft geen bezwaar te zijn. De tekst stamt uit de
kopie, en zal in het origineel vast Creutz zijn geweest.
- De 'O' (van oftmals) was een probleem,
maar ook voordien al. Dat is gewoon fout. De vergelijking klopt niet: Dat
moet niemals zijn (nogal logisch: het beeld is dat de genoemde
ceders juist niet breken hoeveel stormen er ook op inbeuken).
- De 'F' was een lastige. Führen staat er: Christen auf den Dornenwegen
führen Himmels Kraft und Segen.
Beetje lastige zin (onderwerp staat achteraan, maar dat kan). Wat zou er gestaan kunnen hebben ipv. führen. Schulze stelde voor
küren (oud-Duits voor
verkiezen) of kriegen, maar enige tijd later
kwam Klaus Hoffmann (van Carus-Verlag) met een veel logischer voorstel:
krönet. Past perfect bij het beeld: Doornen op de aardse
wegen? In de hemel wacht een kroon.
De cantate zou dus stammen uit Bach's Mühlhausense periode (dat was ook al de consensus zonder het acrostichon, op grond van de stijl). Ik stel me een privé-uitvoering voor georganiseerd door/voor de burgemeester. Een verjaardag? (wel een beetje ernstig, en geen link in de tekst). Het kan ook een ander moment zijn... Of toch in een kerkdienst? Psalm 25 zou dan de clou (sleutel) moeten zijn: Die Psalm hoort bij de Vasten tijd (oculi), maar dan is er geen cantate, en dàt vers wordt niet geciteerd. De derde zondag na Trinitatis dan, waar Psalm 25: 1-2 de openingspsalm is. Zou kunnen. Past ook bij het thema: De heer zorgt...
Nach dir, Herr, verlanget mich (BWV 150)
De cursieve tekst is steeds een vers uit Psalm 25
1. Sinfonia |
|
2. Koor |
|
| »Nach dir, Herr, verlanget mich. | Naar u Heer, verlang ik. |
| Mein Gott, ich hoffe auf dich. | Mijn God, ik hoop op u. |
| Laß mich nicht zu Schanden werden, | Maak mij niet te schande |
| daß sich meine Feinde nicht freuen über mich.« Ps. 25:1-2 | zodat mijn vijanden zich niet over mij verheugen. |
3. Aria (S) |
|
| Doch bin und bleibe ich vergnügt, | Toch ben en blijf ik opgewekt, |
| Obgleich hier zeitlich toben | hoewel hier momenteel |
| Creutz, Sturm und andre Proben, | kruis, storm en andere beproevingen razen, |
| Tod, Höll und was sich fügt. | dood, hel en wat er verder maar komt. |
| Ob Unfall schlägt den treuen Knecht, | Al slaat het ongeluk uw trouwe knecht, |
| Recht ist und bleibet ewig Recht. | recht is en blijft eeuwig recht. |
4. Koor |
|
| »Leite mich in deiner Wahrheit | Leid mij in uw waarheid |
| und lehre mich; | en onderwijs mij; |
| denn du bist der Gott, der mir hilft; | want u bent de God die mij helpt, |
| täglich harre ich dein.« Ps. 25:5 | dagelijks verlang ik naar u. |
5. Aria / Terzet (A, T, B) |
|
| Cedern müssen von den Winden | Ceders hebben dikwijls |
| Oft viel Ungemach empfinden, | veel last van de winden, |
| Niemals werden sie verkehrt. | maar ze vallen nooit om. |
| Rat und Tat auf Gott gestellet, | Richt uw raad en daad op God, |
| Achtet nicht, was widerbellet, | let niet op wat tegenspreekt, |
| Denn sein Wort ganz anders lehrt. | want zijn woord leert het heel anders. |
6. Koor |
|
| »Meine Augen sehen stets zu dem Herrn; | Mijn ogen zijn voortdurend op de Heer gericht; |
| denn er wird meinen Fuß aus dem Netze ziehen.« Ps. 25:15 | want hij zal mijn voeten uit het net bevrijden. |
7. Koor |
|
| Meine Tage in dem Leide | God beëindigt toch mijn dagen van leed |
| Endet Gott dennoch zur Freude; | zodat er vreugde komt; |
| Christen auf den Dornenwegen | christenen die voortgaan over doornige paden |
| Krönet Himmels Kraft und Segen. | worden gekroond met hemelse kracht en zegen. |
| Bleibet Gott mein treuer Schutz, | Als God mijn trouwe bescherming blijft, |
| Achte ich nicht Menschentrutz. | dan let ik niet op de weerstand van mensen, |
| Christus, der uns steht zur Seiten, | Christus, die ons bijstaat, |
| Hilft mir täglich sieghaft streiten. | helpt mij dagelijks om zegevierend te strijden. |
| Libretto: onbekend | Vertaling: Ria van Hengel |